Hoa Kỳ giám sát sự hiện diện hàng hải của Trung Quốc ngoài khơi Alaska
Sentry
Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đã theo dõi bốn tàu nghiên cứu của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại vùng biển quốc tế ngoài khơi Alaska vào tháng 9 năm 2026, trong bối cảnh có dấu hiệu Bắc Kinh đang gia tăng sự hiện diện tại Bắc Cực. Năm 2025, năm tàu của ĐCSTQ đã hoạt động tại khu vực này, theo Chuẩn Đô đốc Tuần duyên Hoa Kỳ Bob Little, tư lệnh Quân khu Bắc Cực của lực lượng này.
Ông Little nói với hãng tin Reuters trong chuyến thăm Oslo, Na Uy, để phát biểu tại một hội nghị an ninh Bắc Cực: “Trách nhiệm, mối quan tâm và lo ngại của tôi là khi họ hoạt động trong và xung quanh không gian chủ quyền của Hoa Kỳ”. “Bên trong các vùng đặc quyền kinh tế của chúng tôi hoặc trên thềm lục địa mở rộng, chúng tôi chắc chắn có lo ngại về an ninh”.
Theo trang tin hàng hải gCaptain, năm 2025, các tàu của ĐCSTQ đã hoạt động phía trên thềm lục địa mở rộng của Hoa Kỳ và lần đầu tiên hạ thủy các tàu lặn có người lái xuống dưới lớp băng của Bắc Băng Dương. Năm 2026, các tàu của Bắc Kinh đã đi gần quần đảo Aleutian, vào eo biển Bering và lên tận Bắc Cực. Dù các tàu vẫn ở trong vùng biển quốc tế, Trung Quốc đã không thông báo trước cho Hoa Kỳ về sự hiện diện của chúng qua các kênh ngoại giao, vốn là thông lệ thông thường.
Ông Little nói: “Khi chúng tôi chất vấn họ… về mục đích của các hoạt động này, phản hồi của họ thường là ‘chúng tôi đang thực hiện các hoạt động trong vùng biển quốc tế’ hoặc ‘chúng tôi đang tiến hành nghiên cứu khoa học’”.
Ông cho biết Hoa Kỳ có hai mối lo ngại chính: ĐCSTQ có thể đang tiến hành nghiên cứu khoa học nhằm khai thác khoáng sản tại các khu vực thuộc về Hoa Kỳ, và các tàu này có thể thực hiện những hoạt động cung cấp thông tin tình báo quân sự cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) hoặc gây ra các mối đe dọa an ninh khác.
Trung Quốc, dù cách Vòng Bắc Cực gần 1.300 kilômét, vẫn tự gọi mình là “quốc gia cận Bắc Cực”. Sự hiện diện gia tăng của nước này trong khu vực bao gồm các cuộc tuần tra của lực lượng tuần duyên cùng với Nga, các dự án thăm dò tại các thị trấn Bắc Cực và tuyến vận tải hàng hóa thường xuyên đầu tiên sử dụng Tuyến đường Biển Phía Bắc, một lối tắt từ châu Á đến châu Âu.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Hoa Kỳ, Bắc Kinh sở hữu đội tàu nghiên cứu dân sự lớn nhất thế giới và sử dụng chúng để thúc đẩy các tham vọng chiến lược tại một khu vực có đáy biển chứa các mỏ khoáng sản và năng lượng giá trị. Tạp chí The Diplomat đưa tin vào tháng 6 năm 2026 rằng các tàu này sử dụng phương pháp ba chiều để thu thập dữ liệu Bắc Cực, bao gồm nghiên cứu trên đất liền, trên biển và trên không/ngoài không gian. Dữ liệu đó có thể được chia sẻ với PLA, lực lượng mô tả Bắc Cực là ngã tư của sức mạnh không quân và hải quân có thể triển khai ra xa — một “điểm cao chỉ huy chiến lược” bao trùm Bắc Bán cầu, theo The Diplomat.
Các nhà phân tích Hoa Kỳ cho rằng dữ liệu do các tàu lặn của ĐCSTQ thu thập ở Bắc Cực phục vụ nhiều hơn so với những tuyên bố phân tích khí hậu của Bắc Kinh, theo báo cáo của The Wall Street Journal vào tháng 12 năm 2025. Các chuyên gia quân sự cho biết thông tin này được dùng để xây dựng các mô hình máy vi tính giúp những “tàu ngầm tương đối ồn” của Bắc Kinh tránh bị phát hiện, theo tờ báo này. Điều này đặc biệt quan trọng ở Bắc Cực, nơi lớp băng biển cản trở hoạt động phát hiện tàu ngầm từ trên không vốn có hiệu quả ở các đại dương khác.
Hunter Stires, nhà chiến lược hải quân và cựu cố vấn của Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ, nói với tờ báo: “Trung Quốc đặt mục tiêu dẫn đầu về khoa học biển và khí hậu vì việc hiểu rõ đại dương và khí hậu là yếu tố then chốt để thành công trong các hoạt động hải quân, đặc biệt là tác chiến chống ngầm”.
Sentry là tạp chí quân sự chuyên ngành do Bộ Tư lệnh Chiến lược Hoa Kỳ xuất bản, nhằm cung cấp một diễn đàn cho đội ngũ nhân sự an ninh quốc gia.
