Các quốc gia Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tăng cường phòng thủ trước thông tin độc hại

Felix Kim

Các chiến dịch thông tin độc hại do các tác nhân nước ngoài thực hiện đang nổi lên như một trong những thách thức an ninh cấp bách nhất ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Các cơ quan tình báo, bộ quốc phòng và các liên minh đa phương trên khắp khu vực đang ứng phó với cuộc chiến thông tin này với sự cấp bách ngày càng tăng.

Tiến sĩ Stephen Nagy, Giáo sư tại Đại học Cơ đốc giáo Quốc tế Tokyo kiêm Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Macdonald-Laurier ở Canada, chia sẻ với DIỄN ĐÀN rằng các chính quyền độc tài đang “chủ động biến môi trường thông tin mở của chúng ta thành vũ khí để làm tê liệt quá trình ra quyết định, chia rẽ xã hội và biến mọi thứ trở nên bất phân thực giả”.

Các thủ đoạn này tinh vi hơn nhiều so với hoạt động tuyên truyền của những thập kỷ trước. Thay vì thúc đẩy một luận điệu cụ thể, các bên đối lập giờ đây tìm cách khai thác sự rạn nứt xã hội, thường nhằm mục đích gieo rắc sự hoài nghi về các thể chế.

Ông Nagy cho biết: “Đó là hành vi ép buộc trong vùng xám hiểm hóc nhất, được thiết kế để giành chiến thắng trong các trận chiến địa chính trị mà không cần bắn một phát súng thực thể nào”.

Những năm gần đây đã chứng kiến các chiến dịch thông tin độc hại lớn.

Sau khi một tiêm kích Trung Quốc thực hiện các thao tác nguy hiểm gần máy bay giám sát của Không quân Hoàng gia Úc đang tuần tra định kỳ trên Biển Đông vào tháng 10 năm 2025, Bắc Kinh đã phát động một chiến dịch kéo dài nhiều ngày sử dụng truyền thông nhà nước, các tài khoản mạng giả mạo và các trang giả tin tức do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra để khắc họa Úc như một kẻ xâm lược. Cuộc tấn công kỹ thuật số này đã cho thấy các chiến dịch thông tin đã trở thành sự mở rộng thường nhật của các hành vi ép buộc do nhà nước chống lưng như thế nào.

Trước cuộc bầu cử người đứng đầu Đài Loan vào tháng 1 năm 2024, các tác nhân nước ngoài liên kết với nhà nước đã tràn ngập các nền tảng địa phương với hơn 15.000 thông tin sai lệch mỗi ngày, bao gồm cả các video/hình ảnh giả mạo sâu (deepfake) do AI tạo ra. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng Trung Quốc, bên tuyên bố Đài Loan là lãnh thổ của mình và đe dọa sáp nhập hòn đảo tự trị này bằng vũ lực, là hung thủ chính.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Hoa Kỳ, các quốc gia độc tài do Trung Quốc và Nga dẫn đầu đang cố tình làm mờ ranh giới giữa thời bình và các tình huống khẩn cấp thời chiến thông qua các hoạt động kỹ thuật số trong vùng xám. Trong khi đó, AI tạo sinh đã nhân bản đáng kể tốc độ và phạm vi tiếp cận của các chiến dịch thông tin độc hại xuyên biên giới, theo báo cáo của Tập đoàn Rand, một tổ chức nghiên cứu chính sách có trụ sở tại Hoa Kỳ.

Để ứng phó, các Đồng minh và Đối tác trong khu vực đang đưa các khung chống thông tin sai lệch vào các sáng kiến phòng thủ tập thể. Bốn đối tác Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của NATO — Úc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc — đã hợp nhất các nỗ lực chống lại các mối đe dọa hỗn hợp, trong khi các quốc gia Đông Nam Á bao gồm Indonesia và Singapore đang soạn thảo và thực thi pháp luật nhắm vào thông tin độc hại và tuyên truyền từ nước ngoài.

Chiến lược An ninh Quốc gia năm 2022 của Nhật Bản đã chính thức công nhận chiến tranh nhận thức và bắt buộc xây dựng các năng lực chống thông tin sai lệch mới.

Ông Nagy đã ghi nhận mô hình toàn xã hội của Đài Loan — nơi tích hợp các tổ chức dân sự và các cơ quan chính phủ — như một khuôn mẫu cho các nền dân chủ khác, cùng với chiến lược của Philippines trong việc vạch trần công khai các hành động ép buộc trên biển để tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.

Ông nói: “Khả năng phục hồi đòi hỏi một hệ sinh thái gồm các nhà báo, nền tảng công nghệ và một công chúng được định hướng thông tin cùng phối hợp hoạt động”.

Sự hợp tác quốc tế cũng là điều không thể thiếu, ông Nagy cho biết, đồng thời nhấn mạnh các khuôn mẫu tiểu đa phương như quan hệ đối tác Bộ Tứ bao gồm Úc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ, cũng như nhóm Nhật Bản-Hàn Quốc-Hoa Kỳ là những công cụ chia sẻ tình báo và phối hợp xác định nguồn gốc đe dọa.

Ông nói: “Không một quốc gia đơn lẻ nào có thể giải quyết vấn đề này một cách độc lập vì miền kỹ thuật số không có biên giới”.

Felix Kim là cộng tác viên của DIỄN ĐÀN, đưa tin từ Seoul, Hàn Quốc.