Úc, Ấn Độ tăng cường quan hệ đối tác nhận thức về miền dưới biển

Mandeep Singh

Khi các tàu ngầm và tàu khảo sát nước ngoài thăm dò sâu hơn các tuyến hàng hải trọng yếu nhất ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Úc và Ấn Độ đang mở rộng quan hệ đối tác quốc phòng xuống dưới mặt nước. Một dự án khoa học và công nghệ chung kéo dài ba năm, được triển khai từ năm 2025, kết nối Phòng thí nghiệm Vật lý Hải quân và Hải dương học Ấn Độ (NPOL) với Nhóm Khoa học và Công nghệ Quốc phòng Úc (DSTG) để cùng phát triển các thuật toán Phân tích Chuyển động Mục tiêu bằng Mảng Kéo, một công nghệ được thiết kế để nâng cao khả năng phát hiện và theo dõi các tàu ngầm hoạt động bí mật và phương tiện tự hành dưới nước.

Sáng kiến này phản ánh sự chuyển đổi rộng hơn sang cái mà các nhà phân tích gọi là nhận thức về miền dưới nước, nhằm đối phó với sự hiện diện ngày càng mở rộng dưới mặt nước của Trung Quốc, đồng thời bảo vệ các tuyến hàng hải và cơ sở hạ tầng dưới biển mà Úc và Ấn Độ phụ thuộc.

Đại tá Quân đội Ấn Độ đã nghỉ hưu Anil Bhat nói với DIỄN ĐÀN: “Việc Trung Quốc ngày càng triển khai nhiều tàu ngầm hạt nhân và tàu ngầm thông thường, cùng với các tàu lập bản đồ đại dương tại Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, đặt ra thách thức an ninh trực tiếp đối với New Delhi và Canberra”.

Thách thức này càng được củng cố bởi một loạt vụ việc:

• Một tàu khu trục của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) tiếp cận một tàu khu trục nhỏ của Hải quân Hoàng gia Úc gần Nhật Bản vào tháng 11 năm 2023 và sử dụng sonar gắn trên thân tàu theo cách nguy hiểm, khiến một thợ lặn người Úc đang làm việc để gỡ lưới đánh cá khỏi chân vịt của tàu bị thương.
• Một tàu Trung Quốc bám theo một vụ thử tên lửa của Ấn Độ vào năm 2024.
• Tuần Duyên Đài Loan đã bắt giữ một tàu chở hàng có thủy thủ đoàn Trung Quốc vào tháng 2 năm 2025 và cáo buộc tàu này cố tình cắt một tuyến cáp internet dưới biển.

Hơn nữa, các báo cáo cho thấy Trung Quốc đang tiến hành một nỗ lực phối hợp nhằm lập bản đồ đáy biển trên khắp Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Dự án NPOL-DSTG nằm trong một quá trình xây dựng năng lực thể chế rộng lớn hơn. Trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Úc-Ấn Độ, các cuộc tập trận như AUSINDEX ngày càng chú trọng hoạt động theo dõi tàu ngầm, trong khi các thỏa thuận mới về dữ liệu hàng hải, trao đổi tình báo và hợp tác tìm kiếm, cứu nạn tàu ngầm đã chính thức hóa hoạt động hợp tác dưới nước giữa hai lực lượng hải quân. Theo Viện Lowy của Úc, Ấn Độ cũng đã đưa Trung tâm Hợp nhất Thông tin-Khu vực Ấn Độ Dương tại Gurugram vào hoạt động, kết nối trực tiếp dữ liệu theo dõi với cơ quan chỉ huy hàng hải của Úc, đồng thời hai lực lượng không quân hiện sử dụng các căn cứ tại Quần đảo Cocos Keeling và Quần đảo Andaman và Nicobar để mở rộng các tuyến tuần tra chống tàu ngầm tầm xa.

Hoạt động hợp tác này còn mở rộng sang các khuôn khổ hợp tác đa phương hạn chế khác, tức những khuôn khổ nằm giữa quan hệ song phương và các tổ chức đa phương lớn như ASEAN. Bộ Tứ, gồm cả Hoa Kỳ và Nhật Bản, đóng vai trò là cơ chế chủ yếu để kết nối các cảm biến trên không gian, hoạt động tuần tra trên không và theo dõi đáy biển thành một bức tranh chung về tình hình hàng hải, trong khi Cuộc tập trận Malabar diễn tập tác chiến chống tàu ngầm giữa các đối tác.

An ninh các tuyến cáp ngầm dưới biển đã trở thành một ưu tiên song song. Đối thoại Cáp ngầm Úc-Ấn Độ tập trung vào việc lập bản đồ các điểm dễ bị tổn thương trên mạng lưới cáp quang ngầm dưới biển của khu vực, cơ sở hạ tầng truyền tải phần lớn dữ liệu và giao dịch tài chính trên thế giới. Các quan chức hai nước đã thảo luận về các tuyến định tuyến thay thế thông qua các nhà cung cấp đáng tin cậy trong khu vực nhằm giảm sự phụ thuộc vào những điểm nghẽn như Eo biển Malacca.

Quan hệ đối tác NPOL-DSTG được củng cố nhờ thế mạnh bổ trợ của mỗi bên. Ông Bhat cho biết: “Sự kết hợp này thu hẹp khoảng cách giữa đổi mới công nghệ tiên tiến và triển khai trong thực tế, tạo ra một lực lượng tổng hợp giúp cải thiện an ninh hàng hải khu vực tốt hơn so với khả năng mà mỗi quốc gia có thể đạt được khi hoạt động riêng lẻ”. Úc đóng góp năng lực nghiên cứu tín hiệu âm thanh tiên tiến và phát triển thuật toán thông qua các cơ quan như Geoscience Australia, trong khi Ấn Độ cung cấp năng lực công nghiệp ngày càng mở rộng và sự hiện diện hoạt động thường xuyên trên khắp Ấn Độ Dương, bao gồm đội tàu khảo sát thủy văn lớp Sandhayak và máy bay tuần tra P-8I, vốn lập bản đồ các đặc điểm nhiệt độ và độ mặn trên khắp Vịnh Bengal và khu vực phía bắc Ấn Độ Dương. Úc tập trung hoạt động lập bản đồ vào các rãnh nước sâu ở Nam Đại Dương, Biển Timor và khu vực Tây Nam Thái Bình Dương.

Ông Bhat cho biết, logic chiến lược này vượt ra ngoài việc phát hiện. Ông nói: “Việc biết rằng các cảm biến đang theo dõi vùng biển sẽ loại bỏ yếu tố bất ngờ đối với các tàu chiến đối phương”. Việc giám sát liên tục làm gia tăng chi phí cho các hoạt động dưới biển mang tính hung hăng, ngay cả trước khi bất kỳ cuộc đối đầu nào xảy ra.

Mandeep Singh là cộng tác viên của DIỄN ĐÀN, đưa tin từ New Delhi, Ấn Độ.