Miến Điện gần bờ vực khi các nhóm tư lợi của Trung Quốc, Nga cản trở những nỗ lực của thế giới

Miến Điện gần bờ vực khi các nhóm tư lợi của Trung Quốc, Nga cản trở những nỗ lực của thế giới

Nhân viên của DIỄN ĐÀN

Theo các phương tiện truyền thông, ngay cả khi có cảnh báo về nguy cơ Miến Điện sắp sụp đổ tám tháng sau cuộc đảo chính của quân đội, có rất ít triển vọng về một phản ứng quốc tế có sự phối hợp khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) và Nga có khả năng cao là sẽ ngăn chặn bất kỳ lệnh cấm vận vũ khí nào được áp dụng với chính quyền quân đội hiện đang nắm quyền, một khách sộp mua các loại vũ khí của hai nước này.

“Vũ khí chiến tranh tiếp tục được triển khai tại các thị trấn và thành phố để đàn áp phe đối lập”, Cao Ủy Liên Hợp Quốc về Nhân quyền Michelle Bachelet cho biết trong một tuyên bố vào ngày 23 tháng 9 năm 2021. “Sự ổn định và con đường dẫn đến dân chủ và thịnh vượng của Miến Điện đã bị bỏ mặc trong những tháng qua để xúc tiến những tham vọng của những người đứng đầu quân đội được hưởng đặc quyền và cực đoan. … Những hậu quả cho đất nước này thật khủng khiếp và bi thảm — những hậu quả cho khu vực cũng có thể vô cùng to lớn”.

Cộng đồng các nền dân chủ của thế giới, bao gồm Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ, đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các cá nhân và công ty có liên quan đến quân đội Miến Điện, được gọi là Tatmadaw, và kêu gọi cho phép chính phủ được bầu trở lại nắm quyền ngay lập tức, bao gồm cả các nhà lãnh đạo bị bỏ tù. Trong khi đó, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á đã chỉ định một đặc phái viên để cố gắng dàn xếp một nghị quyết ở Miến Điện, một trong 10 quốc gia thành viên của Hiệp hội.

Theo The Associated Press (AP) đưa tin vào cuối tháng 9, bất chấp cuộc khủng hoảng nhân đạo ngày càng nghiêm trọng, bao gồm việc lực lượng an ninh giết chết hơn 1.100 người kể từ cuộc đảo chính vào ngày 1 tháng 2, “Liên Hợp Quốc khó có thể thực hiện bất kỳ hành động có ý nghĩa nào chống lại những nhà cầm quyền mới của Miến Điện vì họ có sự hậu thuẫn của Trung Quốc và Nga”, hai quốc gia có quyền phủ quyết với tư cách là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo An LHQ.

Vào tháng 6, Trung Quốc và Nga đã bỏ phiếu trắng trong một cuộc bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về một nghị quyết không ràng buộc lên án cuộc đảo chính và kêu gọi một lệnh cấm vận vũ khí, được 119 trong số 193 quốc gia thành viên chấp thuận, theo AP đưa tin. Bắt buộc phải có sự chấp thuận của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thì một nghị quyết như vậy mới có tính ràng buộc.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Trung Quốc và Nga là các nước cung cấp vũ khí lớn nhất cho Tatmadaw, chiếm lần lượt là 44,2% và 43% lượng nhập khẩu quân sự từ năm 1999 đến năm 2018. Tuy nhiên, những tính toán vụ lợi của họ vượt xa hơn những cuộc mua bán vũ khí mang lại lợi nhuận cao.

Trung Quốc có những khoản đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng của Miến Điện, bao gồm đường ống dẫn dầu và khí đốt tự nhiên, đập thủy điện và khai thác khoáng sản đất hiếm được sử dụng trong thiết bị quân sự và sản phẩm tiêu dùng. Theo Reuters đưa tin, vào tháng 9 năm 2021, các quan chức đã thông báo mở một tuyến đường thương mại nối thành phố cảng Yangon của Miến Điện với tỉnh biên giới Trung Quốc Vân Nam. Tuyến đường này cho phép Trung Quốc tiếp cận Ấn Độ Dương. (Ảnh: Những người biểu tình phản đối cuộc đảo chính ở Yangon, Miến Điện, lên án sự hỗ trợ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa dành cho quân đội cầm quyền vào tháng 4 năm 2021.)

Theo các chuyên gia, những dự án đó giúp giải thích việc Trung Quốc chặn một tuyên bố của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc lên án cuộc đảo chính chỉ một ngày sau khi chính phủ bị lật đổ. Một bài phân tích được đăng vào tháng 6 của Viện Hòa bình Hoa Kỳ đã ghi nhận rằng kể từ lúc đó, lập trường chính của Trung Quốc là không can thiệp “đã khích lệ các tướng lĩnh quân đội tiến hành các cuộc tấn công tàn bạo vào những người dân thường phản đối việc họ tiếm quyền”.

“Nhưng sự hỗ trợ của Nga đã có ý nghĩa không kém, về việc cung cấp phần cứng quân sự, sự bảo vệ thông qua quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an, và đào tạo các sĩ quan quân đội Miến Điện [Myanmar] về kỹ thuật vũ khí, công nghệ thông tin và các ngành khoa học quân sự khác,” ông Maung Zarni, một nhà hoạt động Miến Điện làm việc tại Vương quốc Anh, đã viết trong bài “Trục Ma quỷ: Tại sao Nga và Trung Quốc Bảo vệ Chế độ Quân đội của Myanmar” (“An Axis of Evil: Why Russia and China Protect Myanmar’s Military Regime”) được xuất bản vào tháng 5 năm 2021 trên trang web Chính trị Ngày nay.

Với ít đồng minh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, sự ủng hộ của Nga dành cho Tatmadaw mang lại cho nước này “một chỗ đứng chiến lược ở phần đất liền của Đông Nam Á”, ông Zarni viết.

Theo hãng Reuters đưa tin, Nga đã công bố vào cuối tháng 8 năm 2021 rằng họ sẽ tiếp tục giao hàng cho Miến Điện theo lịch trình là một hệ thống phòng thủ tên lửa có thể bắn hạ máy bay, tên lửa hành trình và máy bay không người lái.

Trong khi tiền bạc, tầm ảnh hưởng và địa chính trị đang thúc đẩy thái độ ngoan cố của Trung Quốc và Nga trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo, các nhà quan sát cho biết, những yếu tố đó cũng có khả năng sẽ khiến những tính toán tư lợi của hai quốc gia này đi theo những hướng khác nhau ở Myanmar.

“Chế độ quân đội bây giờ chỉ có thể dựa vào Trung Quốc và Nga”, nhà phân tích chính trị Tiến sĩ Khin Zaw Win nói với trang web tin tức The Irrawaddy. “Nga đã trở thành quốc gia chính giúp đỡ nhóm tướng lĩnh quân đội. Nước này công nhận chế độ đó, tiếp tục giúp đỡ và bán vũ khí cho họ. … Nga sẽ chiếm được thị trường này từ tay Trung Quốc. Hải quân Nga muốn có cửa để tiếp cận Ấn Độ Dương”.

 

HÌNH ẢNH: THE ASSOCIATED PRESS

Share