Luật giao thông hàng hải mới của Trung Quốc là ‘quả bom nổ chậm’ đối với sự ổn định của khu vực

Luật giao thông hàng hải mới của Trung Quốc là ‘quả bom nổ chậm’ đối với sự ổn định của khu vực

Nhân viên của DIỄN ĐÀN

Các đồng minh và đối tác ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đã nhanh chóng bác bỏ điều luật mới của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) về việc cho phép các lực lượng hàng hải của nước này điều tiết các tàu thuyền nước ngoài trong những vùng lãnh hải tranh chấp.

Các nhà phân tích cho biết quy định này, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2021, là một nỗ lực nữa của Trung Quốc nhằm củng cố những tuyên bố chủ quyền trên vùng biển rộng lớn ở Biển Đông và Biển Hoa Đông bằng cách phớt lờ luật pháp và những hiệp ước quốc tế. Theo Cơ quan thông tấn Press Trust of India đưa tin, theo nội dung sửa đổi Luật An toàn Giao thông Hàng hải của Trung Quốc, “những bên vận hành tàu lặn, tàu hạt nhân, tàu chở vật liệu phóng xạ và tàu chở dầu, hóa chất, khí đốt hóa lỏng và các chất độc và có hại khác với số lượng lớn” phải cung cấp thông tin chi tiết về những chuyến đi đến các vùng biển mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền.

Thông tin được yêu cầu bao gồm tín hiệu liên lạc, vị trí, cảng đến tiếp theo và thời gian đến dự kiến của tàu.

Ông Robert Ward, nghiên cứu viên cấp cao về các nghiên cứu an ninh Nhật Bản tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở London, nói với CNN: “Điều này có vẻ như là một phần trong chiến lược của Trung Quốc nhằm quăng lưới pháp lý bao phủ các khu vực mà họ tuyên bố chủ quyền… để ‘bình thường hóa’ những tuyên bố này”. “Việc thực thi luật này sẽ khó khăn, nhưng đối với Bắc Kinh, điều này có thể ít quan trọng hơn việc tích lũy từ từ những gì họ coi là một nền tảng pháp lý”.

Công ước về Luật Biển của Liên Hợp Quốc (United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS) giới hạn lãnh hải của một quốc gia ven biển là 12 hải lý và cũng quy định rằng “tàu thuyền của tất cả các Quốc gia, dù ven biển hay không có biển đều có quyền đi qua lãnh hải mà không gây hại”.

Trung Quốc, nước đã ký kết hiệp ước vào năm 1982, tuyên bố các quyền có tính lịch sử đối với phần lớn Biển Đông — một tuyến đường thương mại quan trọng giàu tài nguyên thiên nhiên — dựa trên cái gọi là đường chín đoạn của nước này. Những tuyên bố chủ quyền đó đang bị các quốc gia láng giềng phản đối, bao gồm Brunei, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam, và về cơ bản đã bị tòa án quốc tế bác bỏ vào năm 2016.

Tuy vậy, Trung Quốc đã ngoan cố thực hiện các chiến thuật hiếu chiến, bao gồm việc cố mở rộng lãnh hải của mình bằng cách tạo ra các đảo nhân tạo và bồi đắp chúng bằng các căn cứ quân sự. Các tàu Trung Quốc đã bị cáo buộc là đã đâm chìm tàu của các quốc gia khác, cản trở hoạt động thăm dò tài nguyên thiên nhiên trong vùng biển tranh chấp và xâm phạm các vùng đặc quyền kinh tế của những quốc gia khác có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.

Vào đầu năm 2021, Trung Quốc đã trao cho lực lượng cảnh sát biển của mình thêm quyền để sử dụng vũ lực đối với các tàu thuyền nước ngoài bị cáo buộc là xâm phạm vào vùng mà Trung Quốc có thẩm quyền. Như với quy định cho lực lượng cảnh sát biển, các nhà quan sát cho biết, Trung Quốc dường như đã soạn thảo nội dung sửa đổi cho luật giao thông hàng hải với sự mơ hồ để áp dụng nó một cách chủ quan, mà không quan tâm đến các chuẩn mực quốc tế.

Ông Carlyle Thayer, giáo sư danh dự tại Đại học New South Wales Canberra của Úc nói với báo VnExpress tiếng Việt: “Nói cách khác, luật mới của Trung Quốc là một hình thức chiến tranh pháp lý được thiết kế để nâng cao luật pháp trong nước của Trung Quốc lên trên luật pháp quốc tế và củng cố tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc về ‘chủ quyền không thể chối cãi’”.

Nội dung sửa đổi này là “một quả bom nổ chậm, mà có thể phát nổ bất cứ lúc nào Bắc Kinh muốn, làm tăng nguy cơ tranh chấp và va chạm trên biển,” cơ quan thông tấn Vietnam Times đưa tin.

Các đồng minh và đối tác đã phản ứng với thái độ khiêu khích trên biển của Trung Quốc bằng những lời lên án, các kháng nghị ngoại giao và các hoạt động tự do hàng hải để hỗ trợ một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở.

Các quốc gia “cần tuân thủ nghiêm ngặt các hiệp ước quốc tế mà họ là thành viên”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã phát biểu hôm mùng 1 tháng 9, theo thông tin từ Bộ này. “Việt Nam kiên quyết và kiên trì thực hiện các biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế để thực thi và bảo vệ chủ quyền đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam; chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển của Việt Nam được xác định theo UNCLOS”.

Vài ngày sau khi luật sửa đổi của Trung Quốc có hiệu lực, tàu USS Benfold của Hải quân Hoa Kỳ, trong ảnh, đã đi qua Biển Đông trong các hoạt động định kỳ. Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường này đã đi qua trong phạm vi 12 hải lý từ Đá Vành Khăn (Mischief Reef) ở quần đảo Trường Sa, theo thông tin từ Hạm đội 7 Hoa Kỳ.

Theo Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á, rạn san hô này là đảo lớn nhất trong số các đảo nhân tạo của Trung Quốc và có một đường băng, nhà chứa máy bay, kho chứa ngầm và các tháp liên lạc. Trong quyết định được đưa ra vào năm 2016, tòa án quốc tế đã phán quyết rằng rạn san hô nằm hoàn toàn dưới nước trước khi Trung Quốc giành quyền kiểm soát vào giữa thập niên 1990 và bắt đầu các hoạt động lấn biển.

Những bãi nổi trên biển “chìm dưới nước khi thủy triều lên cao ở trạng thái tự nhiên của chúng không được coi là một vùng lãnh hải” chiếu theo UNCLOS, Hạm đội 7 của Hoa Kỳ đã trình bày trong một thông cáo báo chí vào ngày 8 tháng 9.

“Những nỗ lực lấn biển, căn cứ và công trình được xây dựng trên rạn san hô Đá Vành Khăn không thay đổi đặc điểm này theo luật pháp quốc tế”, thông cáo nêu rõ. “Bằng cách tham gia vào các hoạt động theo thông lệ trong phạm vi 12 hải lý tính từ rạn san hô Đá Vành Khăn, Hoa Kỳ đã chứng minh rằng các tàu có thể thực hiện các quyền tự do ngoài khơi một cách hợp pháp ở những khu vực đó”.

 

HÌNH ẢNH: HẠ SĨ NHẤT DEANNA C. GONZALES/HẢI QUÂN HOA KỲ

Share