• Home »
  • Câu chuyện Nổi bật »
  • Đội tàu đánh bắt xa bờ của Trung Quốc gây thiệt hại cho nền kinh tế và an ninh lương thực của các nước đang phát triển
Đội tàu đánh bắt xa bờ của Trung Quốc gây thiệt hại cho nền kinh tế và an ninh lương thực của các nước đang phát triển

Đội tàu đánh bắt xa bờ của Trung Quốc gây thiệt hại cho nền kinh tế và an ninh lương thực của các nước đang phát triển

Nhân viên của DIỄN ĐÀN

Theo một loạt các báo cáo được công bố trong năm qua, đội tàu đánh bắt xa bờ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) tiếp tục gây thiệt hại cho các nước đang phát triển thông qua việc làm thất thoát doanh thu trị giá hàng tỷ đô la và góp phần làm tăng hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không được báo cáo và không theo quy định (illegal, unreported and unregulated, IUU) đến mức độ không bền vững. Tất cả những điều này đều đe dọa đến sinh kế và an ninh lương thực của những ngư dân và cộng đồng hợp pháp.

Theo Viện Phát triển Hải ngoại (Overseas Development Institute, ODI), một tổ chức tư vấn độc lập có phạm vi toàn cầu, sau khi vét sạch phần lớn trữ lượng cá ở các vùng biển trong nước, Trung Quốc đã tập hợp đội tàu đánh bắt xa bờ lớn nhất thế giới với gần 17.000 tàu, gấp năm đến tám lần so với con số được ghi chép trước đây.

Ngoài ra, các tàu của Trung Quốc chiếm hơn 58% số lượng những tàu bị nghi ngờ hoặc đã được xác nhận là có liên quan đến hoạt động đánh bắt cá IUU trên toàn thế giới, ODI công bố trong báo cáo của tổ chức này vào tháng 6 năm 2020, “Đội tàu đánh bắt xa bờ của Trung Quốc: quy mô, tác động và quản trị” (“China’s distant-water fishing fleet: scale, impact and governance”). Báo cáo này sử dụng phân tích dữ liệu lớn, thuật toán và hệ thống thông tin địa lý. Những tàu vi phạm bao gồm các tàu thuộc sở hữu của một số công ty nhà nước về đánh bắt xa bờ lớn nhất của Trung Quốc và hơn 100 tàu gắn cờ Trung Quốc hoạt động bên ngoài Trung Quốc.

Tuy nhiên, “sự tham gia của Trung Quốc vào các hoạt động IUU có lẽ ở mức độ sâu rộng hơn,” báo cáo này cho biết.

Một nghiên cứu khác được thực hiện vào năm 2020, dưới sự chỉ đạo của Jaeyoon Park của Global Fishing Watch và dựa trên hình ảnh vệ tinh, đã phát hiện hơn 900 tàu có nguồn gốc Trung Quốc vào năm 2017 và hơn 700 tàu vào năm 2018 đánh bắt bất hợp pháp ở vùng biển Triều Tiên. Theo tạp chí Science Advances, các tàu này đã đánh bắt lượng mực ống Thái Bình Dương (Japanese flying squid) xấp xỉ tổng lượng đánh bắt của cả Nhật Bản và Hàn Quốc (hơn 164.000 tấn trị giá hơn 440 triệu đô la Mỹ). Ông Park và các đồng nghiệp cũng đã phát hiện 3.000 tàu đánh cá quy mô nhỏ của Triều Tiên, chủ yếu là bất hợp pháp, ở vùng biển của Nga.

Một nghiên cứu thứ ba tập trung vào việc phát hiện ngày càng nhiều tàu cá của Trung Quốc xung quanh quần đảo Galapagos của Ecuador. Con số này đã tăng lên đến hơn 350 tàu vào lúc cao nhất trong năm 2020, theo trang web của Trung tâm An ninh Hàng hải Quốc tế (Center for International Maritime Security, CIMSEC). Các nhà nghiên cứu đã nhận định rằng sự gia tăng trong hoạt động đánh bắt cá là một hệ quả từ chiến lược đánh bắt cá toàn cầu của Trung Quốc. Chiến lược này cần những khoản trợ cấp hào phóng cho ngành công nghiệp, dựa trên phân tích dữ liệu và đánh giá của họ từ Windward, một nền tảng tình báo hàng hải có khả năng đưa ra dự đoán.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng một số thách thức vẫn tiếp tục tồn tại ở khu vực Nam Mỹ. “Mặc dù đội tàu có vẻ chủ yếu là hoạt động hợp pháp, một số hành vi thể hiện các trường hợp ngoại lệ. Hơn nữa, dù có bất kỳ sự tuân thủ nào có vẻ như được thực hiện theo các luật và quy định hiện hành, một số hoạt động đánh bắt cá của Trung Quốc vẫn được xếp vào các nhóm hoạt động không được báo cáo, không theo quy định và đáng được xem xét cẩn thận về tính bền vững của những hoạt động đó”, Tiến sĩ Tabitha Grace Mallory, người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của công ty tư vấn Viện Đại dương Trung Quốc, và Tiến sĩ Ian Ralby, một chuyên gia về luật và an ninh hàng hải, đã viết trong bài báo của CIMSEC.

Các chuyên gia đã ghi nhận rằng, ngoài Trung Quốc, các đội tàu từ các quốc gia khác cũng đánh bắt quá mức trên khắp thế giới. Cộng đồng quốc tế cần thiết lập cơ chế giám sát tốt hơn đối với các đội tàu đánh bắt xa bờ và tàu IUU, họ cho biết. Nhiều chính phủ ở các quốc gia đang phát triển nói riêng cần cải thiện việc giám sát các đội tàu đánh tàu đánh bắt xa bờ, ông Park và các đồng tác giả của báo cáo đã viết. Họ hy vọng “những kết quả này có thể cung cấp thông tin cho công tác giám sát độc lập trong ngành ngư nghiệp xuyên biên giới và dự báo một kỷ nguyên mới trong giám sát các ngư trường qua vệ tinh”.

Mặc dù Trung Quốc “không phải là quốc gia duy nhất chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng trong ngành đánh bắt cá toàn cầu, nhưng Trung Quốc là tác nhân quan trọng nhất”, báo cáo của ODI kết luận, chỉ xét đến quy mô và sự hiện diện trên khắp thế giới của đội tàu nước này.

“Điều này khiến cho sự minh bạch ở mức độ thấp và khả năng kiểm soát đối với hoạt động của đội tàu trở thành mối quan ngại đặc biệt nghiêm trọng. Cải thiện công tác quản lý đội tàu này là nhiệm vụ trọng tâm trong các nỗ lực chống đánh bắt thủy hải sản quá mức và đánh bắt cá IUU, cũng như để ngăn ngừa sự suy thoái của trữ lượng cá toàn cầu,” báo cáo ODI cho biết.

“Đánh bắt cá IUU không chỉ là tội phạm về môi trường. Đó là một thách thức toàn cầu mang tính chiến lược, mà phải được chống lại bằng một biện pháp ứng phó có sự hợp tác mang tính quốc tế và chiến lược,” theo Sĩ quan chỉ huy của Cảnh sát biển Hoa Kỳ. Ben Crowell thuộc Đội đặc nhiệm chung Joint Interagency Task Force West và Wade Turvold thuộc Trung tâm Nghiên cứu An ninh Châu Á-Thái Bình Dương Daniel K. Inouye, trong cuốn sách Nhìn lại, Phân tích, Dự đoán: Suy ngẫm về An ninh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (Hindsight, Insight, Foresight: Thinking about Security in the Indo-Pacific).

“Các doanh nghiệp, tàu thuyền, chủ sở hữu và các đơn vị vận hành, đôi khi được nhà nước tài trợ, đang hoạt động như các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia và đang có tác động quá lớn đến sức khỏe sinh thái, an ninh kinh tế, an ninh lương thực và tổng thể an ninh hàng hải của các đại dương trên thế giới,” họ viết.

“Những tàu thuyền và quốc gia tham gia vào hoạt động đánh bắt cá IUU phải chịu hậu quả cho hành động của mình. Cho đến lúc hậu quả trở nên lớn hơn so với lợi lộc cho các quốc gia, các chủ sở hữu và đơn vị vận hành tàu đánh cá IUU, những hành vi tội phạm này sẽ còn tiếp tục trên khắp các vùng biển chung.”

 

HÌNH ẢNH: MINH HỌA CỦADIỄN ĐÀN

Share