ĐCSTQ Bị phản tác dụng

ĐCSTQ Bị phản tác dụng

Những nỗ lực của Đảng Cộng sản Trung Quốc nhằm kiểm soát luồng thông tin lưu thông trên toàn cầu ngày càng bị phản tác dụng, khiến các nhóm khán giả mà đảng này nhằm vào đặt câu hỏi về quyền uy của đảng.

Nhân viên của DIỄN ĐÀN 

Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang tiến hành một cuộc chiến thông tin không mệt mỏi để đối chọi với phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, các chiến dịch của đảng này đang giảm dần hiệu quả và ngày càng đổ dầu vào những hoạt động phản kháng làm giảm ảnh hưởng của đảng. 

Mặc dù ĐCSTQ đổ hàng tỷ đô la mỗi năm vào các nỗ lực tuyên truyền trên khắp mạng lưới sâu rộng của mình bao gồm các nền tảng đa phương tiện và các công cụ gây ảnh hưởng khác. Ngày càng có nhiều người dân phản bác lại các thông điệp của đảng này. Chính phủ Trung Quốc không những đã nhiều lần thất bại trong việc gây ảnh hưởng trong suốt thời gian diễn ra đại dịch vi-rút corona mà còn thường xuyên gặp phải sự phản đối trong các sự kiện như cuộc bầu cử năm 2020 ở Đài Loan và các cuộc biểu tình ủng hộ nền dân chủ vẫn đang tiếp diễn ở Hồng Kông.

Lý do chủ yếu khiến những nội dung tuyên truyền của ĐCSTQ bị phản tác dụng là vì thực tế đang gây trở ngại. Các nhà phân tích cho biết những thông điệp và lời hứa hẹn mâu thuẫn với trải nghiệm trong đời sống hàng ngày của người dân. Hơn nữa, các giá trị cốt lõi của ĐCSTQ khiến đảng này không nhận ra được sự hung hăng và ngạo mạn trong thông điệp của mình. Điều này phơi bày những ý định ích kỷ của đảng. Nếu không phải là sự hung hăng và ngạo mạn của ĐCSTQ thì nỗ lực có chủ ý để thể hiện sự vượt trội về ý chí và việc đảng này sẵn sàng sử dụng vũ lực cũng đưa ra kết quả tiêu cực. Sử dụng các chiến thuật cưỡng chế và đàn áp như vậy chỉ làm suy yếu đi những thông điệp của ĐCSTQ trên trường quốc tế và trong nước.

Đối mặt với vi-rút corona

Cuộc khủng hoảng vi-rút corona đã khiến nhiều người trên thế giới tỉnh ngộ, đặc biệt là các thế hệ trẻ, về những hậu quả tiêu cực đến từ kiểu chính phủ độc tài của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc). Khi ĐCSTQ bịt miệng những người tố cáo như bác sĩ nhãn khoa người Vũ Hán Lý Văn Lượng (Li Wenliang), vị bác sĩ này sau đó đã tử vong vì COVID-19, thì thế giới đã nhìn ra tác hại của tình trạng kìm kẹp quyền tự do ngôn luận. Các chiến dịch truyền thông khôn khéo và vô vàn các thông điệp từ các đội dư luận viên hoạt động trực tuyến được trả tiền và các bot tự động, cho dù tinh vi hay đông đảo như thế nào, cũng không thể thay đổi được thực tế hoặc nhận thức rằng chính phủ Trung Quốc đã giấu giếm sự thật về vụ bùng phát dịch bệnh — nguồn gốc của bệnh, mức độ nghiêm trọng của bệnh và cách bệnh lây lan — không chỉ giấu thế giới mà còn giấu chính người dân nước này và sau đó cố gắng che đậy hành vi lộng quyền của đảng.

“Ở Trung Quốc, khi các bác sĩ và nhà báo cảnh báo về mối nguy hiểm của một căn bệnh mới, thì ĐCSTQ bịt miệng họ và làm họ biến mất, rồi nói dối về tổng số ca tử vong và mức độ của vụ bùng phát”, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo phát biểu trong một tuyên bố vào ngày 6 tháng 6 năm 2020, khi đề cập đến “hoạt động tuyên truyền đáng ghê tởm của ĐCSTQ.”

Vi-rút corona “đã đánh tan những niềm tin mơ hồ xung quanh sự đồng thuận của Bắc Kinh”, ông Vijay Gokhale, cựu Ngoại trưởng Ấn Độ, người đã nghỉ hưu vào năm 2020, viết trên trang web Strat News Global vào tháng 3 năm 2020. Những lời bình luận của ông đề cập đến mô hình cai trị độc tài của Trung Quốc. Mô hình này hứa hẹn sự tăng trưởng kinh tế và an ninh nhưng không đảm bảo tính minh bạch, không giải quyết những quan ngại về nhân quyền và không có các thể chế dân chủ. 

Một phụ nữ đeo khẩu trang ở Praha, Cộng hòa Séc, đi ngang qua một tấm áp phích hình ông Lý Văn Lượng (Li Wenliang), một bác sĩ nhãn khoa người Trung Quốc đã tử vong do vi-rút corona tại một bệnh viện ở Vũ Hán. REUTERS

Ông Gokhale đã viết: “Dù chính quyền Trung Quốc có nỗ lực hết sức để thể hiện rằng hệ thống của họ đã giải quyết một cách hiệu quả tình trạng khẩn cấp quốc gia, ngay cả quốc gia xa xôi nhất trên Trái đất cũng đã biết về thất bại của họ”. “Lần này, việc phủi tay sẽ không hề đơn giản. Xết cho cùng, dịch bệnh đã ảnh hưởng tiêu cực đến khắp hang cùng ngõ hẻm trên Trái Đất.”

Những nỗ lực của Trung Quốc nhằm đổ lỗi cho Hoa Kỳ và các nước khác về vụ bùng phát dịch bệnh bắt nguồn từ Vũ Hán đã càng làm gia tăng cảm xúc coi thường vốn đã có từ lâu. Washington đã bác bỏ một cách thẳng thừng lời nói bóng gió của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên (Zhao Lijian) vào tháng 3 năm 2020 rằng binh lính của quân đội Hoa Kỳ đã mang loại vi-rút này đến Trung Quốc. Tương tự như vậy, những cố gắng của Trung Quốc nhằm lan truyền tin đồn rằng loại vi-rút này đã có thể xuất phát từ châu Âu, có khả năng cao là ở Ý, đã nhanh chóng bị phản bác bởi các nhà khoa học và một cơ quan giám sát tin giả của Liên minh châu Âu, theo tin từ tờ The Washington Post  vào tháng 4 năm 2020.

Các nỗ lực của Trung Quốc nhằm tự dựng lênh hình ảnh của mình như một người hùng trong cuộc chiến chống vi-rút corona cũng đã bị phản tác dụng, đặc biệt là sau khi các thiết bị y tế và thiết bị bảo hộ mà nước này cung cấp cho nhiều nước khác, thậm chí cả các nước trả tiền để mua, bị phát hiện là có khiếm khuyết. Cộng hòa Séc, Hà Lan và Tây Ban Nha, cùng với các quốc gia khác, đã phải thu hồi các khẩu trang và bộ dụng cụ xét nghiệm của Trung Quốc mà bị lỗi. Phân tích thêm cũng cho thấy rằng trong đại dịch, Trung Quốc đã cố gắng kiểm soát nguồn cung cấp thiết bị bảo hộ ra quốc tế, đồng thời vơ vét các thiết bị tốt nhất cho mình.

Tuy nhiên, những lời tuyên truyền của Trung Quốc không dừng lại ở việc tự đề cao bản thân, mà còn phỉ báng các quốc gia khác từ châu Âu và Trung Đông đến Nam Mỹ. Nhà báo Andreas Kluth phụ trách chuyên mục trên tờ Bloomberg mô tả: “Ở Pháp, đại sứ quán Trung Quốc đã đăng trên trang web của mình một cáo buộc hoang đường rằng các viện dưỡng lão của Pháp để mặc người già chết mà không được chăm sóc”. “Ở Ý, những tài khoản con rối người Trung Quốc [người dùng trực tuyến giả mạo] đã tuyên truyền những câu chuyện rằng vi-rút corona thực chất bắt nguồn từ châu Âu, hoặc những đoạn video clip được dựng lên trong đó người La Mã đang chơi quốc ca của Trung Quốc để tỏ lòng biết ơn. Tại Đức, các nhà ngoại giao Trung Quốc đã kêu gọi các quan chức chính phủ hãy công khai tán dương Trung Quốc (nhưng không thành công).” 

Những hành động của Trung Quốc đã khiến nhiều quốc gia, trong đó có Pháp, Đức, Nhật Bản, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ, phải ngay lập tức đánh giá lại sự phụ thuộc của họ vào Trung Quốc cho các nguồn cung quan trọng trong lĩnh vực y tế và an ninh, bà Lucrezia Poggetti, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator ở Berlin, Đức, nói với The Washington Post vào tháng 4 năm 2020. “Người ta sẽ phải tính toán lại sau khi đại dịch kết thúc,” bà này nói. Các nước khác, chẳng hạn như Cộng hòa Séc và Ấn Độ, đã phẫn nộ với việc Trung Quốc xử lý cuộc khủng hoảng vi-rút corona theo cách rất cẩu thả, nên họ bắt đầu tìm cách xây dựng mối quan hệ thương mại mạnh mẽ hơn với Đài Loan.

“Đó là lỗi của Trung Quốc,” là dòng chữ ghi trên tấm biển, buộc tội quốc gia này là nơi phát tán đại dịch vi-rút corona. Tấm biển này là một phần của một cuộc biểu tình trước lãnh sự quán Trung Quốc tại Rio de Janeiro, Brazil, vào ngày 17 tháng 5 năm 2020. REUTERS

Nhìn chung, cảm quan tiêu cực đối với Trung Quốc đã gia tăng trên toàn thế giới do sai lầm nghiêm trọng của đảng này trong việc quản lý đại dịch. “Cảm giác chán ghét Trung Quốc vốn đã lan rộng ở các nước đang phát triển trước khi vi-rút corona bùng phát, do các vấn đề khác nhau như nợ nần gia tăng, các phương tiện truyền thông chống đối hung hăng và các cuộc chiến trên mạng, và việc Trung Quốc bỏ tù một số lượng lớn người Duy Ngô Nhĩ Hồi giáo. Phản ứng ban đầu yếu kém của ĐCSTQ khi đại dịch bùng nổ đã càng đổ dầu vào lửa”, ông Charles Dunst, nhân viên tại LSE IDEAS, một nhóm nghiên cứu chính sách đối ngoại tại Trường Kinh tế London đã viết. 

Trung Quốc đã cho nhiều quốc gia vay nợ cho các dự án không khả thi về tài chính, chẳng hạn như dự án mà đã buộc Sri Lanka phải bàn giao cảng Hambantota cho Trung Quốc trong 99 năm vào cuối năm 2017. 

“Djibouti, Kyrgyzstan, Lào, Maldives, Mông Cổ, Pakistan và Tajikistan mỗi nước đều nợ Trung Quốc hơn 45% GDP [tổng sản phẩm quốc nội] của họ do các dự án Vành đai và Đường bộ [Một vành đai, Một con đường], và chịu nguy cơ tương tự là sẽ phải nhượng quyền kiểm soát các khu vực mà Bắc Kinh thèm muốn. Đối với các quốc gia này, cùng với hai chục quốc gia khác nợ Trung Quốc ít nhất 20% GDP của mình, thảm họa kinh tế do vi-rút corona gây ra là một mối đe dọa hiện hữu đối với chủ quyền”, ông Dunst viết. 

Các quốc gia châu Phi, chiếm một nửa trong số 50 quốc gia mắc nợ Trung Quốc nhiều nhất, chịu sức ép tương tự từ phía Trung Quốc. Tính đến giữa năm 2020, Trung Quốc đã chậm trễ trong việc giảm nợ cho các quốc gia gặp khó khăn này do vi-rút lan rộng. 

Điểm mù về sự thống trị

Các nhà phân tích giải thích rằng: Thông thường, những động thái gây hấn về mặt ngoại giao của ĐCSTQ trong các đòi hỏi về lòng trung thành tuyệt đối cũng bị phản bác vì các chiến dịch như vậy xúc phạm công dân của các quốc gia khác. Ví dụ, một video ca nhạc được phát hành vào giữa tháng 4 năm 2020 nhằm nêu bật những nỗ lực của Trung Quốc trong việc hỗ trợ Philippines trong đại dịch vi-rút corona, thay vào đó đã làm dấy lên sự phẫn nộ trên diện rộng, vì nhiều người Philippines diễn giải video này là một “nỗ lực được che đậy của Bắc Kinh nhằm tái khẳng định các tuyên bố chủ quyền của họ với toàn bộ Biển Đông”, như tờ The Straits Times đã đưa tin. Video này xuất hiện trong vòng vài ngày sau khi Philippines đệ đơn ngoại giao để phản đối việc Trung Quốc đã tạo ra hai quận mới không được quốc tế công nhận để quản lý các đảo ở Biển Đông, bao gồm cả những vùng mà Philippines tuyên bố chủ quyền.  

“Mặc dù việc lôi kéo sự tham gia của tất cả các bên vào một cuộc chiến quyết liệt về mạch chuyện có thể củng cố chủ nghĩa dân tộc của Trung Quốc tại quê nhà, nhưng thái độ hiếu chiến lại trái ngược với hình ảnh một ‘cường quốc có trách nhiệm’ mà Trung Quốc đang cố gắng khắc họa và làm suy yếu tầm nhìn của ông Tập [Tổng bí thư ĐCSTQ Tập Cận Bình] về việc ‘xây dựng một cộng đồng với một tương lai chung cho nhân loại,’” nhà báo Jo Kim giải thích trong một bài xã luận đăng vào cuối tháng 4 năm 2020 trên tờ The Japan Times.

Liên minh Trà sữa, một mạng lưới truyền thông xã hội chống lại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đã tạo ra những meme như thế này để thể hiện tình đoàn kết. Liên minh được đặt tên theo tình yêu chung của các thành viên dành cho các loại đồ uống từ trà phổ biến ở Đông Nam Á và những nơi khác bên ngoài Trung Quốc. TWITTER

“Việc ĐCSTQ cứ khăng khăng ‘tìm kẻ thù và thống nhất mặt trận’ đã tạo ra tình trạng ‘Trung Quốc-đối mặt với-tất cả’ và do đó thu hẹp các mối quan hệ đối tác. Mục đích của việc tuyên truyền, xét cho cùng, là không gạt khán giả ra bên lề”, ông Kim đã viết. Tuy nhiên, trong các chiến dịch tuyên truyền trong đại dịch do vi-rút corona gây ra, ĐCSTQ đã công khai gây hấn với các quan chức từ Brazil đến Iraq và Nigeria đến Sri Lanka.

“Giống như trong trường hợp của đại dịch vi-rút corona đang diễn ra, cuộc chiến thông tin của Bắc Kinh trên trường quốc tế có thể không tốt như họ đã mong đợi. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cuộc chiến thông tin của Trung Quốc yếu kém đến mức có thể bị bỏ qua”, ông Kuni Miyake, chủ tịch Viện Chính sách Đối ngoại và giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Toàn cầu Canon, đã viết trong một bài xã luận vào tháng 3 năm 2020 đăng trên tờ The Japan Times. 

“Sự thật là Bắc Kinh đã không thành công trong việc đánh lạc hướng sự chỉ trích của cộng đồng quốc tế về việc Trung Quốc đã khởi nguồn một đại dịch toàn cầu là điều đáng mừng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là việc kiểm soát thông tin trong nước của Trung Quốc cũng yếu kém. Không nên đánh giá thấp kỹ năng của chính phủ này trong việc kiểm soát dòng chảy, số lượng và chất lượng của thông tin ở bên trong đế chế Trung Quốc hiện đại,” ông Miyake nói. “Một số người ở Tokyo có thể hy vọng rằng cuối cùng đại dịch sẽ dẫn đến sự sụp đổ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là suy nghĩ viển vông mà thôi. Chừng nào chính phủ Trung Quốc còn có thể kiểm soát chặt chẽ thông tin trong nước, thì chế độ đó sẽ tồn tại trong tương lai mà chúng ta thấy được. Đó chính là bản chất của chế độ độc tài.”

Những thất bại trong nước

Tuy vậy, các dấu hiệu cho thấy, bộ máy tuyên truyền của ĐCSTQ đang ngày càng bị phản tác dụng ở cả hậu phương, khiến một số công dân Trung Quốc đặt câu hỏi về giới cầm quyền. Trong năm qua, câu chuyện của ĐCSTQ vấp phải sự phản kháng trong nước vì đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến quốc gia này, và thông điệp của đảng này mâu thuẫn với thực tế mà công dân Trung Quốc đã trải qua, ông King-wa Fu, một chuyên gia về sự kiểm duyệt của Trung Quốc tại Đại học Hồng Kông, phát biểu trên tờ The Wall Street Journal  vào tháng 2 năm 2020. Các nhà phân tích cho biết, thậm chí còn tệ hơn, Trung Quốc đã phủ nhận sự thỏa thuận ngầm của mình với người dân, những người đổi quyền cá nhân của mình lấy an ninh, khiến  cho họ đặt câu hỏi về năng lực quản trị của ĐCSTQ.

Trung Quốc đã không thể giấu được sự thật về hậu quả mà vi-rút gây ra cho người dân của mình, xét đến lượng thông tin được trao đổi trực tuyến, bao gồm những lời kể về việc đối xử tàn tệ với bệnh nhân và những giai thoại về xác chết chất đống và những phần xương cốt còn lại sau hỏa táng không được xử lý đúng cách. Nhà báo Raymond Zhong đã viết trên báo The New York Times vào tháng 1 năm 2020: “Chỉ tính riêng khối lượng những lời chỉ trích — và những người chỉ trích thường dùng những cách thông minh để né tránh sự kiểm duyệt, chẳng hạn như… bằng cách so sánh vụ bùng phát dịch bệnh với thảm họa Chernobyl — đã gây khó khăn cho Bắc Kinh trong việc kiểm soát thông điệp”.

“Mạng xã hội Trung Quốc chất ngất sự phẫn nộ, không phải vì chủ đề này không bị kiểm duyệt, mà bất chấp sự kiểm duyệt ngặt nghèo,” ông Xiao Qiang, một nhà khoa học nghiên cứu tại Trường Thông tin tại Đại học California, Berkeley, nói với The New York Times. “Vẫn có thể việc kiểm duyệt sẽ lại đột ngột tăng lên, như là một phần trong nỗ lực nhằm kiểm soát câu chuyện,” ông Xiao, người sáng lập ra China Digital Times, một trang web giám sát sự kiểm soát mạng internet của Trung Quốc, cho biết.

Lực lượng cảnh sát bán quân sự của Trung Quốc đứng gác gần Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh vào ngày 4 tháng 6 năm 2020. THE ASSOCIATED PRESS

Những nỗ lực của ĐCSTQ không những để kiểm duyệt mà còn để thao túng câu chuyện cũng gặp thất bại ở trong nước. Ví dụ, một chiến dịch của ĐCSTQ do Đoàn Thanh niên Cộng sản thực hiện nhằm giới thiệu một cặp anh-chị “thần tượng trên mạng” để chiếm được thiện cảm của thế hệ trẻ đã không được hưởng ứng. “Thông báo này đã nhanh chóng bị người dùng Weibo thi nhau chỉ trích. Họ cáo buộc tổ chức này là dùng những chiêu quảng cáo lòe loẹt khiến cho hình ảnh của Trung Quốc bị rẻ rúng,” theo tờ The Wall Street Journal đưa tin. “Trong khi người dân đang vật lộn khổ sở để đứng vững trên mặt trận chiến đấu chống lại dịch bệnh, tại sao các ông các bà lại tung tẩy mất thời gian với các thần tượng hai chiều?”, một người dùng Weibo viết, theo tin từ tờ Journal. Một người khác đăng trên Weibo một cáo buộc đối với Đoàn Thanh niên là “lãng phí tài nguyên và thờ ơ với thảm họa trên cả nước.” 

ĐCSTQ nhanh chóng gỡ bỏ các meme.

Thay vì các anh hùng thời thượng ở trên mạng, việc ĐCSTQ thực hiện các chiến dịch và đàn áp những người dám lên tiếng trong thời gian vi-rút corona hoành hành đã tạo ra các anh hùng thực sự, những người đã khuyến khích một thế hệ mới phản kháng lại ĐCSTQ. Theo tờ The New York Times, nhà văn Diêm Liên Khoa (Yan Lianke) sống tại Bắc Kinh phát biểu trong một bài giảng tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông vào tháng 2 năm 2020: “Nếu chúng ta không thể trở thành người tố giác như Lý Văn Lượng (Li Wenliang), thì chúng ta hãy trở thành người nghe thấy lời tố giác”. Sách và truyện ngắn của ông Diêm mang tính châm biếm, do đó một số tác phẩm nổi tiếng nhất của ông bị cấm lưu hành ở Trung Quốc. Để tránh sự kiểm duyệt của ĐCSTQ, ông thừa nhận rằng bản thân đã tự kiểm duyệt trong khi viết các câu chuyện của mình “Nếu chúng ta không thể nói to, thì hãy trở thành người nói thì thầm,” ông Diêm nói. “Nếu chúng ta không thể là một người nói thì thầm, thì hãy trở thành một người câm lặng, ghi nhớ và lưu giữ ký ức. … Hãy trở thành một người có những ngôi mộ trong trái tim mình. ”

Bác bỏ cuộc bầu cử của Đài Loan

Trong cuộc bầu cử vào tháng 1 năm 2020 tại Đài Loan, các cử tri đã cự tuyệt một cách quyết liệt những nỗ lực của ĐCSTQ nhằm gây ảnh hưởng và can thiệp vào cuộc bỏ phiếu, là một ví dụ nữa minh chứng rõ ràng rằng ảnh hưởng của bộ máy tuyên truyền của ĐCSTQ đang giảm dần. Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn và Đảng Dân chủ Tiến bộ (Democratic Progressive Party) cầm quyền của bà đã giành chiến thắng với số phiếu chênh lệch lớn bất chấp sự can thiệp thô bạo của ĐCSTQ. Đảng này coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của Trung Quốc và tiến hành các biện pháp nhằm ép buộc hòn đảo này phải chịu sự kiểm soát của mình. 

Các tin tặc của ĐCSTQ, các bot tung tin giả và các dịch vụ viết blog ngắn không phải là đối thủ ngang hàng của một dư luận và một nhà lãnh đạo chính trị hiểu rõ các chiến thuật của ĐCSTQ và đã quen với hàng mớ nội dung tuyên truyền và tin giả. Ông Joshua Kurlantzick, một nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, đã viết vào tháng 11 năm 2019 trên trang web của hội đồng này rằng: “Trung quốc có một lịch sử dài xía mũi vào công việc nội bộ của Đài Loan”.

Các công tố viên Đài Loan cho biết, phạm vi của những hoạt động từ phía ĐCSTQ đã bị lôi ra ánh sáng trong cùng tháng đó khi hai giám đốc điều hành từ một công ty được niêm yết tại Hồng Kông đã bị giam giữ vì nghi ngờ vi phạm Đạo luật An ninh Quốc gia của Đài Loan. Hãng tin Reuters đã đưa tin, một người quay lưng lại với Trung Quốc đã cáo buộc hai nghi phạm này đang làm việc để kiểm soát truyền thông Đài Loan nhằm gây ảnh hưởng đến kết quả bầu cử. “Đài Loan là công trình quan trọng nhất của chúng tôi: sự xâm nhập vào các phương tiện truyền thông, đền đài và các tổ chức cấp cơ sở”, ông Wang “William” Liqiang, người xin tị nạn và tự mô tả mình là một điệp viên Trung Quốc, phát biểu thông qua một người phiên dịch trong chương trình 60 phút của Úc vào ngày 24 tháng 11 năm 2019, theo CNBC đưa tin. Theo hãng tin Reuters, ông Wang đã cung cấp lời khai có tuyên thệ cho Tổ chức Tình báo An ninh Úc về các hoạt động của Trung Quốc nhằm gây ảnh hưởng đến các nền chính trị ở Úc, Hồng Kông và Đài Loan.

Các nhà hoạt động sinh viên người Thái Lan phát bánh quy vị trà sữa tại khu phố Tàu ở Bangkok vào tháng 6 năm 2020 để tưởng nhớ đến vụ đàn áp ở Quảng trường Thiên An Môn vào năm 1989. TWITTER

Theo học giả Richard Bush của Viện Brookings, ở Đài Loan, ĐCSTQ từ lâu đã chuyển từ các phương pháp thuyết phục sang phương pháp cưỡng chế không dùng bạo lực. Trong một thời gian trước cuộc bầu cử, ĐCSTQ đã triển khai “nhà máy troll” của mình để thiết lập các tài khoản trên Weibo, Facebook, YouTube, Twitter và các nền tảng truyền thông xã hội khác để tiến hành “chiến đấu trên không gian của sự nhận thức”, Taiwan News, một tờ nhật báo bằng tiếng Anh, đưa tin vào tháng 11 năm 2018. Ví dụ, Quân đội 50-Xu của ĐCSTQ, bao gồm những cư dân mạng được trả một mức lương tượng trưng để đăng tải những bình luận nói tốt cho ĐCSTQ trên các trang mạng xã hội, đã thường xuyên phát động đi ít nhất 2.500 cuộc tấn công mỗi ngày nhắm vào các trang web ở Đài Loan, theo ấn bản tháng 1 năm 2019 của báo Asia Report. 

Trong thời gian trước cuộc bầu cử năm 2020 ở Đài Loan, Trung Quốc cũng sử dụng các chiến thuật công kích khác như đánh cắp các đối tác ngoại giao của Đài Loan, hạn chế khách du lịch từ đại lục đến thăm Đài Loan và tăng cường các cuộc tập trận không quân và hải quân trong khu vực để thị uy với Đài Loan, theo bà Bonnie Glaser, cố vấn cao cấp kiêm giám đốc Dự án Quyền lực Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.

Tuy nhiên, những nỗ lực của ĐCSTQ nhằm lật đổ bà Thái đã đạt đến mức độ mới trong thao túng chính trị. ĐCSTQ đã hỗ trợ để nâng tầm cho một ứng viên về phe thân Bắc Kinh, ông Han Kuo-yu, người đã thách thức tổng thống đương nhiệm trong năm 2020. Các nhà phân tích cáo buộc ĐCSTQ đã thao túng giới truyền thông của Đài Loan trong các cuộc bầu cử ở cấp địa phương trong năm 2018 để giúp ông Han được bầu làm thị trưởng Cao Hùng. Việc đó cho phép ông này ứng cử tổng thống về sau. Theo tạp chí Foreign Policy đưa tin vào tháng 6 năm 2019, ĐCSTQ đã sử dụng một nhóm chuyên gia mạng làm việc tại Trung Quốc để giúp ông Han đạt được chiến thắng trong cuộc chạy đua giành chức thị trưởng. 

Không những bà Thái đã thắng lợi vang dội trong cuộc bầu cử vào tháng 1 năm 2020 mà sáu tháng sau, cử tri ở Cao Hùng còn bãi nhiệm ông Han ra khỏi ghế thị trưởng vào tháng 6. Theo The Associated Press (AP), số phiếu để bãi chức ông Han vượt xa ngưỡng cần thiết để thông qua phương sách này. Các nhà phân tích ca ngợi sự thành công của việc bãi chức này. Đó là cuộc bỏ phiếu đầu tiên thuộc loại này của Đài Loan, cũng là một dấu hiệu nữa của sức mạnh và trách nhiệm giải trình của nền dân chủ của hòn đảo, theo AP đưa tin.

Để chống lại cuộc chiến thông tin của ĐCSTQ tại Đài Loan, tổng thống đương nhiệm và cơ quan tình báo hàng đầu của Đài Loan đã đưa ra cảnh báo về các hoạt động của Trung Quốc và đưa ra luật mới để chống lại sự xâm nhập từ nước ngoài và sự can thiệp về mặt chính trị trong tiến trình dân chủ. “Chính phủ Trung Quốc cố tình tấn công Đài Loan trước cuộc bầu cử tổng thống và bầu cử lập pháp của chúng tôi với mục đích rõ ràng là nhằm can thiệp vào việc bỏ phiếu. Chính phủ lên án mạnh mẽ điều này và kêu gọi người dân hãy giữ vững chủ quyền và giá trị của tự do và dân chủ”, ông Joseph Wu, Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan phát biểu vào tháng 9 năm 2019, theo tin từ Reuters.

Các nền tảng thông tin đã được đặt trong tình trạng báo động cao để giám sát tin giả khi cuộc bầu cử sắp đến hồi kết thúc. Vào đầu tháng 12 năm 2019, Facebook cho biết họ đã xóa 200 tài khoản, trang và nhóm vì vi phạm các chuẩn mực của nền tảng này liên quan đến tin giả về các cuộc bầu cử tại Đài Loan. Hãng tin Reuters đưa tin, các nhóm kiểm tra thông tin thực tế tại Đài Loan cũng đã tổ chức các cuộc hội thảo cũng như tạo ra các trang web và phòng chat để giúp các cử tri xác định tin giả.

Milk Tea Alliance

Một ví dụ khác chứng tỏ thông điệp của ĐCSTQ bị xuống dốc là sự xuất hiện của một mạng lưới truyền thông xã hội đối lập vào tháng 4 năm 2020 được gọi là Liên minh Trà sữa (Milk Tea Alliance). Cái tên này xuất phát từ một sở thích chung dành cho các loại đồ uống từ trà phổ biến ở Đông Nam Á và các nơi khác bên ngoài Trung Quốc. 

Hai người nổi tiếng của Thái Lan gắn liền với một bộ phim truyền hình dài tập nổi tiếng của Thái Lan mà cũng được xem tại Trung Quốc đã bị đội quân dư luận viên của Trung Quốc công kích vì họ ủng hộ nền độc lập của Hồng Kông và Đài Loan trong các bình luận trên mạng của mình. Người dân Thái Lan đã chiến đấu lại bằng cách tạo ra một liên minh trực tuyến mà đã liên tục phát triển xuyên biên giới. Một nhà hoạt động dân chủ người Hồng Kông đã đăng một meme gồm ba nhân vật cụng ly trà sữa và kêu gọi sự đoàn kết từ người dân trên khắp châu Á “để chống đỡ tất cả các hình thức độc tài từ Trung Quốc.” Các hashtag #MilkTeaAlliance (Liên minh Trà sữa) và #MilkTeaIsThickerThanBlood (Trà sữa đậm đặc hơn máu) đã xuất hiện trong hơn một triệu dòng tweet. 

Mạng lưới hoạt động trên toàn châu Á này phản ánh sự khác biệt giữa quan điểm chính thức và quan điểm của công chúng ở các quốc gia này về Trung Quốc, ông Thitinan Pongsudhirak, một giáo sư về lĩnh vực quan hệ quốc tế tại Đại học Chulalongkorn ở Bangkok, nói với Voice of America. “Các chính phủ Đông Nam Á và người dân của họ có thái độ khác nhau,” ông Pongsudhirak nói. “Thực ra, các chính phủ của họ thân Trung Quốc, chẳng hạn như Philippines và Thái Lan.”

Ban đầu chỉ là một cuộc tấn công nhỏ nhặt trên mạng của ĐCSTQ đã khiến #MilkTeaAlliance và các thành viên trở thành biểu tượng của sự đoàn kết giữa những người dùng internet ở Thái Lan, Hồng Kông, Đài Loan và còn nhiều quốc gia khác nữa để chống lại sự tuyên truyền theo lối áp bức của Trung Quốc. Trong những tuần và tháng sau đó, người dùng ở Philippines đã tham gia liên minh trực tuyến này để thể hiện sự phản đối của mình đối với việc Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông. Người dân ở Úc và Ấn Độ cũng tham gia vào cuộc xung đột trên mạng này để phản đối những động thái gây hấn của Trung Quốc.

Kết quả là sự hình thành của liên minh trực tuyến này, mà có thể đem đến những cuộc đối thoại đầy sức mạnh giữa các nhóm hoạt động dân chủ trên khắp khu vực, một số nhà phân tích cho biết. Ông Dan McDevitt, một nhà nghiên cứu về công nghệ và nhân quyền, đã phát biểu trên trang web Axios: “Khi đối thủ chung của bạn hùng mạnh như Đảng Cộng sản Trung Quốc, thì sự công nhận về sức mạnh từ việc hợp tác với nhau sẽ tăng lên”. Liên minh đã đem đến “sự nhận thức, sự chú ý và sự đồng cảm được tăng cường” trên toàn khu vực, ông nói, “đặc biệt là khi họ đang phải đối mặt với các cuộc đấu tranh vì nền dân chủ của chính mình ở quê nhà.”

Đã có bằng chứng cho thấy liên minh này có thể có những phân nhánh ngoài đời thực. Vào tháng 6 năm 2020, các nhà hoạt động là sinh viên Thái Lan đã nướng bánh quy theo hình cổng Thiên An Môn ở Bắc Kinh và hình biểu tượng “Người đàn ông chặn xe tăng” (Tank Man) và đã phân phát số bánh quy đó trước cửa Đại sứ quán Trung Quốc tại Bangkok nhân dịp kỷ niệm vụ thảm sát ở Quảng trường Thiên An Môn, theo tin từ trang web tiếng Anh của báo Khaosod. Những chiếc bánh quy này có hương vị trà sữa để biểu thị sự ghi nhận đối với Liên minh Trà sữa. Trong khi đó, Tổng thống Đài Loan bà Thái đã chuyển tải tình đoàn kết của bà với Hồng Kông trong một bài đăng trên Facebook. Đài Loan cũng đã cam kết sẽ giúp đỡ người dân Hồng Kông muốn chuyển đến Đài Loan do Trung Quốc thông qua một đạo luật an ninh quốc gia thắt chặt mà đã ảnh hưởng khủng khiếp đến các quyền tự do dân sự.

Ông Danny Marks, phó giáo sư tại Đại học Thành phố Hồng Kông, nói với Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (Voice of America) rằng cuộc thảo luận trực tuyến này đã lớn mạnh và trở thành một cuộc biểu tình chính trị rộng lớn hơn vì người dân của các quốc gia này ngày càng bất mãn với những hành động o ép kiểu kẻ mạnh của Trung Quốc. Ông nói: “Liên minh này cũng cho thấy khả năng hạn chế của Trung Quốc trong việc tiến hành chiến tranh trên internet.” “Trước đây, họ đã được o bế bởi internet một chiều của Trung Quốc. ”

Thất bại trong Thông điệp

Bất chấp quy mô của cuộc chiến thông tin tuyên truyền của ĐCSTQ đối chọi với thế giới, các chiến dịch của đảng này dường như chỉ càng bôi nhọ thêm hình ảnh của họ. Cụ thể là các chiến thuật của tổ chức này trong đại dịch vi-rút corona có thể đã gây ra thiệt hại không thể khắc phục được đối với uy tín và danh tiếng
của ĐCSTQ ở nước ngoài và đối với uy quyền của đảng ở trong nước.

Vào tháng 5 năm 2020, bà Susan Shirk, học giả nghiên cứu về Trung Quốc kiêm giám đốc của Trung tâm Trung Quốc trong Thế kỷ 21 tại Đại học California, San Diego, nói với The New York Times rằng: “Khi Trung Quốc bắt đầu kiểm soát được vi-rút và bắt đầu công cuộc ngoại giao về lĩnh vực y tế này, đáng lẽ đây đã có thể là cơ hội để Trung Quốc nhấn mạnh vào khía cạnh nhân đạo và xây dựng lại niềm tin và danh tiếng của mình như một cường quốc thế giới có tinh thần trách nhiệm”. “Nhưng nỗ lực ngoại giao đó đã bị Ban Tuyên giáo của đảng phá hỏng, với một nỗ lực còn quyết liệt hơn nhiều nhằm tận dụng tối đa sự hỗ trợ của họ để thu hái những lời tán dương về Trung Quốc với tư cách là một quốc gia và một hệ thống cũng như thành tích của mình trong việc ngăn chặn sự lây lan của vi-rút. ”

Hơn nữa, ĐCSTQ còn kéo theo sự phản bác nghiêm trọng hơn bởi vì họ đã tìm cách đẩy mạnh cỗ máy tuyên truyền của mình qua tin giả và cố tình tung tin sai lệch. Đồng thời tận dụng tình trạng bất ổn của các quốc gia mà những chính sách khinh suất của nước này chỉ càng làm tồi tệ thêm trong cuộc khủng hoảng mà vi-rút corona gây ra. Vào thời điểm mà thế giới cần sự lãnh đạo và sự nhân đạo, thì các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã chẳng thể hiện được mặt nào. Thay vào đó, ĐCSTQ lật bài ngửa về mục tiêu của mình, theo nhiều nhà phân tích, là trở thành cường quốc thống trị thế giới, ngay cả khi điều đó sẽ gây hại cho người dân của các quốc gia khác hoặc thậm chí của chính nước mình. Đã nhận được thông điệp.  

Share