Kế hoạch xây nhà máy thủy điện ở Tây Tạng của Trung Quốc làm dấy lên nỗi lo ngại ở khu vực hạ lưu

Kế hoạch xây nhà máy thủy điện ở Tây Tạng của Trung Quốc làm dấy lên nỗi lo ngại ở khu vực hạ lưu

Đài Á Châu Tự do (Radio Free Asia, RFA)

Đảng Cộng sản Trung Quốc lên kế hoạch xây dựng một con đập và dự án thủy điện trên sông Nhã Lỗ Tạng Bố Giang (Yarlung Tsangpo), trong ảnh. Sông này khi chảy vào Ấn Độ và Bangladesh thì trở thành sông Brahmaputra. Kế hoạch này đã làm dấy lên mối lo ngại về sự phá hủy môi trường tàn khốc và tác động đến xã hội ở diện rộng cũng như nguy cơ thiếu nước ở hạ lưu.

Dự án này có thể có công suất gấp ba lần đập Tam Hiệp (Three Gorges Dam) gây tranh cãi của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc). Các nhóm hoạt động vì môi trường và các nhà hoạt động nhân quyền Tây Tạng cho biết các dự án như vậy gây tàn phá nặng nề lên môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước ở khu vực hạ lưu.

Ông Zamlha TenpaGyaltsen, một nhà phân tích môi trường tại Dharamsala, Viện Chính sách Tây Tạng có trụ sở tại Ấn Độ cho biết: “Các nhà khoa học đã cảnh báo rằng việc liên tục xây dựng các đập thủy điện sẽ dẫn đến động đất, lở đất và cũng làm đất và rừng chìm dưới nước, điều này sẽ gây nguy hại cho động vật hoang dã”. “Dự án này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến Arunachal Pradesh và Assam ở Ấn Độ, những khu vực mà dòng sông chảy qua. ”

Hiện chưa rõ chi tiết về thông số kỹ thuật và vị trí của đập, nhưng dự án này đã bị Ấn Độ và các nước khác chỉ trích, ông Brian Eyler, giám đốc chương trình Đông Nam Á thuộc nhóm chuyên gia cố vấn của Trung tâm Stimson cho biết.

Ông này nói: “Các đập thượng lưu trên sông Brahmaputra tác động đến các chu kỳ thủy văn theo mùa ở khu vực hạ lưu. Các chu kỳ này có ý nghĩa văn hóa quan trọng và tác động đến các hoạt động kinh tế ở địa phương cũng như của quốc gia.” “Con đập mới này đã được công bố mà hầu như không tham vấn trước với các quốc gia ở khu vực hạ lưu. Hành vi này không có gì mới trong cách ứng xử của Trung Quốc với các nước láng giềng ở khu vực hạ lưu. ”

Ông Eyler cho biết dự án này là một phần trong chương trình xây đập siêu lớn ở khu vực thượng nguồn của các sông Brahmaputra, sông Mê Kông, sông Dương Tử (Yangtze) và sông Hoàng Hà (Yellow) và sẽ dẫn đến tác động chưa từng thấy ở khu vực hạ lưu.

Theo tin đã đưa, các quan chức Trung Quốc cho biết việc xây dựng nhà máy thủy điện sẽ giúp phát triển vùng Tây Tạng mà Trung Quốc kiểm soát, trong khi đó việc xây dựng lưới điện và hệ thống đường bộ sẽ tạo thuận lợi cho sự hợp tác xuyên biên giới với các nước Nam Á.

Nhưng những người phản đối dự án thủy điện nói rằng các con sông của Trung Quốc đã đến điểm bão hòa sau một đợt xây đập ồ ạt bao gồm Tam Hiệp và nhiều nhà máy thủy điện khổng lồ khác trên sông Dương Tử và các nhánh của sông này.

“Tôi tin rằng đằng sau những dự án xây dựng đường bộ và thủy điện này, mục đích chính của chính phủ Trung Quốc là tái định cư người Trung Quốc ở các khu vực Tây Tạng”, ông Gyaltsen nói.

Một nghiên cứu do chính phủ Hoa Kỳ tài trợ được công bố vào năm 2020 cho thấy một loạt các con đập mà Trung Quốc xây trên sông Mê kông đã làm trầm trọng hơn tình trạng hạn hán ở các nước thuộc khu vực hạ lưu, mặc dù Bắc Kinh không chấp nhận những phát hiện này.

Ông Jagannath Panda, một nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu và Phân tích Quốc phòng Manohar Parrikar ở New Delhi, cho biết các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ lo ngại rằng Trung Quốc hiện không chia sẻ đầy đủ thông tin về các dự án ở khu vực thượng nguồn.

Ông này nói: “Lý tưởng nhất, Ấn Độ sẽ mong đợi rằng Trung Quốc, trước khi thực hiện bất kỳ hoạt động xây dựng nào trên con đập … thì họ sẽ và nên tham khảo ý kiến ​của Ấn Độ.” “Thông tin và dữ liệu này rất quan trọng đối với sự phát triển của nền nông nghiệp cũng như sự phát triển của sinh kế của người dân. ”

Theo ông Farwa Aamer, giám đốc chương trình Nam Á của Viện Đông Tây, sự tin cậy giữa các quốc gia Nam Á và Bắc Kinh đang ở mức thấp, bao gồm cả những mối lo ngại rằng việc Trung Quốc sử dụng dòng sông Yarlung Tsangpo có thể dẫn đến tình trạng “vũ khí hóa”.

Ông Eyler cho biết, sông Mê Kông là một trường hợp điển hình. Ông này nói: “Việc cung cấp dữ liệu [liên quan đến lưu vực sông Mê Kông] vẫn chỉ là thông tin nhỏ giọt so với lượng thông tin cần thiết để cải thiện kết quả ở khu vực hạ lưu.” “Trung Quốc thường không thông báo cho các nước khác về những hoạt động xây đập mới trên sông Mê Kông.”

Ông cho biết 11 đập trên dòng sông Mê Kông của Trung Quốc làm hạn chế lưu lượng nước ở khu vực hạ lưu trong những đợt hạn hán.

“Phát biểu chính thức của Trung Quốc về các hành động này là những hạn chế đập ở khu vực thượng lưu ngăn ngừa lũ lụt ở khu vực hạ lưu và giảm hạn hán bằng cách xả nước khi cần thiết”, ông Eyler nói. Nhưng “hoàn toàn không có bằng chứng cho thấy việc điều tiết ở thượng nguồn của Trung Quốc làm giảm lũ lụt và cải thiện tình trạng hạn hán. ”

Dọc theo sông Brahmaputra, có thêm nguyên nhân khiến người ta lo lắng. Một nghiên cứu gần đây được công bố bởi tạp chí khoa học Nature Communications cho thấy lũ lụt với sức tàn phá cao có thể sẽ xảy ra thường xuyên hơn dự kiến, do tính toán sai về đường cơ sở trong những năm gần đây.

Số liệu của Liên Hợp Quốc cho thấy khoảng 30 triệu người dân ở Bangladesh đã phải chịu ngập lụt hoặc sống gần các khu vực bị ngập lụt trong tháng 7 năm 2020.

Share