Lễ hội Thần đạo Tiếp nối truyền thống hàng thế kỷ ở Nhật Bản

Lễ hội Thần đạo Tiếp nối truyền thống hàng thế kỷ ở Nhật Bản

Khi pháo hoa thắp sáng đêm đông, đông đảo đàn ông, phụ nữ và thanh thiếu niên reo hò washoi, washoi (nghĩa là tuyệt vời), kéo theo chiếc xe cuối của đoàn xe diễu hành gồm sáu xe cao chót vót, phủ đầy đèn lồng đi lên ngọn đồi nhỏ, hướng vào trung tâm thị trấn. Đây là khoảnh khắc đỉnh cao của lễ hội Thần đạo, một lễ hội đã được biến đổi từ lễ tạ ơn mùa màng thành cuộc gặp gỡ hàng năm giữa hai vị thần địa phương.

Lễ hội đêm Chichibu có nguồn gốc lâu đời hơn 1,000 năm, là một trong ba lễ hội nổi tiếng Nhật Bản, nổi bật với những chiếc xe diễu hành khổng lồ cao tới 7 mét và nặng tới 15 tấn. Hàng trăm cư dân kéo những bánh xe gỗ lớn này qua các con phố trong trang phục lễ hội truyền thống, với băng đô, xà cạp đen và áo khoác bông dày, trang trí bằng các kí tự Nhật Bản, trong tiếng trống, tiếng huýt sáo và tiếng ca hào sảng.

Thần đạo là tôn giáo bản địa của Nhật Bản từ nhiều thế kỉ trước. Đây là thuyết vật linh với niềm tin rằng có hàng nghìn kami, tức là các linh hồn, sống trong thiên nhiên như các khu rừng, dòng sông và ngọn núi. Con người được khuyến khích sống trong sự hoà hợp với các linh hồn và có thể cầu xin sự giúp đỡ từ họ. Tổ tiên cũng sẽ trở thành kami và có thể giúp những người đang sống.

Theo lời Minoru Sonoda, thầy tu trụ trì đền Chichibu và là cựu giáo sư Đại học Kyoto về nghiên cứu tôn giáo, lễ hội kéo dài hai ngày này bắt nguồn từ một truyền thống xa xưa hơn của dân làng, để tạ ơn vị thần núi gần đó đã giúp đỡ họ trong suốt mùa gieo trồng và thu hoạch. Vào năm 2016, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên Hiệp Quốc đã công nhận lễ hội này là di sản văn hoá phi vật thể. “Đây là thời điểm để ngợi ca sự dồi dào của thiên nhiên”, Sonoda nói.

Những người tham gia lễ hội khoác lên mình tấm áo happi truyền thống và chuẩn bị chụp selfie trước Lễ hội đêm Chichibu, Nhật Bản. THE ASSOCIATED PRESS

Trong suốt thời trung cổ, lễ hội này đã phát triển thành một dịp tôn vinh cuộc hội ngộ hàng năm giữa nữ thần của thị trấn và thần núi gần đó. Nữ thần được một nhóm đàn ông mặc đồ trắng khiêng qua những con phố hướng tới công viên trung tâm trong một chiếc hòm tạc hình thuyền và trang trí lộng lẫy, nơi người được nghỉ ngơi trong lúc sáu xe diễu hành chậm rãi tụ hội về quảng trường đông đúc, khi mỗi chiếc xe tới là một lần pháo hoa bừng sáng để đón mừng.

Ngày nay, nhiều người Nhật đổ xô tới lễ hội, thu hút khoảng 200,000 người mỗi dịp tháng 1. Họ không hề biết tới một trong hai câu chuyện đó và nói rằng sự kiện này không có ý nghĩa tôn giáo nào với họ, nhưng họ muốn duy trì tập tục này. Họ tới thăm thị trấn, cách Tokyo khoảng 90 phút đi tàu về phía Tây Bắc, chỉ để có một trải nghiệm vui, giàu bản sắc văn hoá.

“Tôi thích pháo hoa và đồ ăn. Đơn thuần là đến vui chơi thôi. Tôi không thực sự nghĩ về khía cạnh tôn giáo”, Mitsuo Yamashita, một người 69 tuổi đã về hưu và đã đến lễ hội này trong suốt 15 năm qua cho biết. “Người Nhật không sùng đạo lắm, và nói một cách khác thì chúng tôi theo đủ mọi loại tôn giáo”.

Rất nhiều người Nhật thoải mái kết hợp nhiều tôn giáo tuỳ theo dịp, đến thăm đền thờ Thần đạo vào dịp năm mới, tổ chức lễ tang theo đạo Phật hay đám cưới theo đạo Thiên Chúa, một lựa chọn phổ biến mặc dù chỉ 1% dân số là tín đồ đạo Thiên Chúa. “Tôi không biết điều đó có nghĩa là chúng tôi linh hoạt hay chúng tôi không có niềm tin”, Yamashita nói.

TÔN GIÁO ĐƯỢC NHÌN NHẬN THEO CÁCH KHÁC

Lang thang trên những con phố chiều, một nhóm nữ sinh trung học trong trang phục lễ hội nói rằng lễ hội này không có ý nghĩa tôn giáo với họ, dù một lúc nữa thôi, họ sẽ tham gia kéo xe diễu hành. Tuy vậy, họ vẫn dứt khoát nói rằng họ tin vào câu chuyện về hai vị thần gặp gỡ buổi tối ngày hôm đó. Các cô gái cũng cho biết họ sẽ đón Giáng Sinh với việc trang hoàng cây thông và trao nhau quà tặng, và không thấy bất kỳ vấn đề gì khi kết hợp các tôn giáo cả.

“Chẳng vấn đề gì! Điều đó là bình thường. Hầu hết người Nhật đều làm thế.”, Rio Nishimiya 18 tuổi cho biết.

“Người Nhật rất linh hoạt”, bạn của cô, Meiri Shimada, cũng độ tuổi 18 nói vậy. “Đấy là một điều tốt!”

Nhiều người Nhật chia sẻ quan điểm này. Thái độ của họ với tôn giáo khá mơ hồ. Nhiều người sẽ nói rằng họ không sùng đạo, nhưng hàng năm hàng triệu người Nhật vẫn tới thăm đền thờ Thần đạo và các đền thờ Phật giáo trên khắp Nhật Bản cũng như có những bàn thờ nhỏ tại nhà để cầu khấn.

So với phương Tây hoặc thế giới Hồi giáo, những xã hội mà nhấn mạnh vào đức tin cá nhân và tập hợp các tín ngưỡng, hoặc một tín ngưỡng, dựa trên một văn bản thiêng liêng như Kinh thánh hay Kinh Koran, ở Nhật Bản và một vài khu vực khác của Châu Á, tôn giáo được nhìn nhận theo một cách khác.

Ở Nhật Bản, tôn giáo mang tính chất văn hoá, nghi lễ, cộng đồng hơn là một đức tin cá nhân.

Thần đạo không có sách thánh hay một giáo lý thần học được định nghĩa rõ ràng, và rất nhiều người Nhật sẽ gặp khó khăn trong việc tóm tắt nó. “Đó là tôn giáo của cuộc sống”, thầy tu trụ trì Sonoda nói. “Tôn giáo này được kế thừa từ tổ tiên và mang đến một giá trị tâm linh truyền từ đời này sang đời khác. Và niềm tin không chỉ dành cho con người, mà chúng ta còn được gắn kết với động vật và tất cả các sinh linh. Nhờ có các sinh linh khác mà chúng ta được sống.”

Ông nói: “Thế giới quan có lẽ là một cách mô tả tốt hơn.”

Không có một con số cụ thể nào về số lượng tín đồ Thần đạo ở Nhật Bản, đơn giản bởi chẳng có gì xác định để đo đếm. “Chúng tôi không sử dụng từ “tín đồ””, Sonoda nói. Không có các buổi lễ hàng tuần và cũng chẳng có nhà truyền giáo nào đi truyền bá Thần đạo.

CÙNG TỒN TẠI

Có hơn 80.000 đền thờ Thần đạo trên khắp Nhật Bản, và số lượng chùa chiền Phật giáo cũng gần như vậy. Nhìn chung hai tôn giáo này đã tồn tại hoà bình với nhau sau khi
Phật giáo du nhập vào Nhật Bản ở thế kỷ thứ sáu cùng
tư tưởng Nho giáo của Trung Quốc.

Lịch sử tồn tại song song lâu dài này là một trong những lý do lý do chính giải thích cho thái độ của người Nhật đối với tôn giáo. Theo lời của Susumu Shimazono, giáo sư về tôn giáo tại Đại học Sophia, một trường dòng ở Tokyo: “Mỗi tôn giáo có một vai trò khác nhau, và ba tôn giáo, Thần đạo, Phật giáo và Nho giáo, đã định hình văn hoá Nhật Bản”. “Có một số giáo lý, nhưng không tôn giáo nào nhấn mạnh tính độc nhất cả. Kiểu kết hợp các ý tưởng và triết lý này rất đặc trưng ở Đông Á.”

Các chuyên gia cho biết mối quan tâm đến Thần đạo của dân thường ở Nhật đang ổn định và thậm chí còn gia tăng. Lượt viếng thăm đền thờ Thần cung Ise, ngôi đền quan trọng nhất của Nhật Bản, đã gia tăng trong các năm gần đây, từ 8,9 triệu lượt tính tới tháng 11 năm 2019, cao hơn so với 7,8 triệu lượt trong cùng kỳ năm 2018 và 8,5 triệu cho cả năm 2017.

Thần đạo cũng gắn chặt với hoàng tộc Nhật Bản, với niềm tin rằng thiên hoàng là hậu duệ của nữ thần mặt trời Amaterasu Omikami.

Trong Thế chiến thứ hai, Thần đạo đã được nâng lên hàng quốc giáo, nhân dân tranh đấu trong chiến tranh nhân danh thiên hoàng, người được coi là bậc thần thánh. Sau chiến tranh, thiên hoàng đã bị tước bỏ tầm vóc thần thánh của mình, với Hiến pháp do Hoa Kỳ soạn thảo để đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và tách tôn giáo ra khỏi nhà nước.

The Associated Press

Share